آغاز فصل جدید تجاری میان ایران و امارات / پیش‌بینی آینده همکاری‌های این دو کشور

تازه‌ترین خبرها از احیای روابط دیرینه امارات متحده عربی با ایران حکایت دارد. آن طور که رسانه‌ها گزارش داده‌اند نشست محرمانه مقامات ارشد امارات در خصوص تغییر سیاست خارجی فصل جدید تجارت امارات متحده عربی و ایران را کلید خواهد زد.

از هفت سال گذشته تاکنون همزمان با تشدید تنش‌ها میان ایران و عربستان صعودی، امارات متحده عربی بازی جدیدی را در عرصه تجارت و اقتصاد شروع کرد.

آنها با محدود کردن سرمایه‌گذاران ایرانی در امارات کاری کردند که تجار و فعالان اقتصادی ایرانی سرمایه‌هایشان را از امارات متحده عربی به سمت ترکیه ببرند.

این اقدام امارات و کشورهای دیگر در بلند مدت باعث افت همکاری‌های ایران و امارات متحده عربی شد و همچنین هزینه تجارت را برای تجارت ایران با امارات افزایش داد.

حال خبرگزاری آناتولی ترکیه روز پنجشنبه گذشته از برگزاری یک نشست محرمانه سطح بالا میان مقامات اماراتی پس از سرنگونی هواپیمای بدون سرنشین آمریکا توسط ایران خبر داد که گفته می‌شود در این نشست مقامات ابوظبی خواستار یک تجدید نظر کلی در سیاست خارجی کشورشان به خصوص در قبال ایران شده‌اند.

هرچند در این رابطه برخی رسانه‌های عربی این نشست را اقدامی روتین میان دو کشور ذکر کرده و وزارت خارجه امارات نیز آن را مرتبط با بحث صیادان و قاچاق ذکر کرده است، اما با بررسی سوابق آخرین نشست گارد ساحلی دو کشور می‌توان دریافت که دو طرف از سال ۲۰۱۳ به این سو و همزمان با افزایش تنش‌ها میان ایران و عربستان، گفت‌وگوهای مشترکی را در این زمینه نداشته‌اند و می‌توان این طور پنداشت که سیاست‌های اماراتی‌ها این بار به سمت ایران سوق پیدا کرده و قرار است که سطح مبادلات تجاری و اقتصادی گسترش یابد.

چرا ایران برای اماراتی‌ها مهم شده؟

باید گفت روابط تجاری ایران و امارات متحده عربی از آنجایی اهمیت دارد که طبق برآوردهای انجام شده از سال ۱۳۹۳ بیش از ۵۰۰ هزار ایرانی در کل امارات و ۳۰۰ هزار ایرانی در امیرنشین دبی زندگی می‌کردند که جمعا ۱۰ هزار شرکت بزرگ و کوچک را در امارات متحده عربی می‌گردانند که خود واسطه‌ای مهم میان ایران و امارات به شمار می‌روند که به روابط تجاری دو کشور رونق می‌بخشند.

تصویر تجارت ایران با ۱۴ کشور همسایه در بهمن ماه سال ۱۳۹۷هم از سوی معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق تهران نشان می‌دهد که از میان ۱۴ کشور همسایه ایران، بعد از عراق، این امارات است که مقصد بیشترین ارزش کالاهای صادراتی ایران را محسوب می‌شود.

پسته، زعفران، فرش، هندوانه، کف‌پوش‌ها، مس، محصولات نیمه تمام آهن، قیر نفت و … از اقلام عمده ایرانی است که به امارات متحده عربی صادر می‌شدند که با کمرنگ شدن ارتباطات حجم مبادلات این کالاها نیز به شیخ نشینان عرب کمتر شده است.

آیا روابط ایران و امارات متحده عربی احیا می‌شود؟

در همین حال نایب رئیس دوم اتاق مشترک ایران و امارات متحده عربی در پاسخ به این پرسش که آیا فصل جدید تجاری ایران و اماراتی‌ها آغاز شده است؟ به تجارت‌نیوز می‌گوید: امارات متحده عربی در مبادلات تجاری و اقتصادی‌اش تجدید نظر کرده و نیازمند بازار ایران است. به نظر می‌رسد با حضور مقامات اماراتی به ایران فصل جدید تجاری ایران و اعراب تا پایان سال ۲۰۱۹ بهبود خواهد یافت. البته این موضوع مستلزم بهبود شرایط بین‌المللی است. چنانچه وضعیت سیاسی منطقه روند آرامی داشته باشد قطعا چشم‌انداز مطلوبی پیش رویمان رقم خواهد خورد.

عرفان شاکری می‌افزاید: در اتاق بازرگانی مشترک ایران و امارات متحده عربی نیز تمام تلاشمان حفظ روابط موجود و تسهیل روابط اقتصادی است. در گذشته روابط تجاری ایران با امارات متحده عربی چشمگیر بود اما به دلیل برخی موضوعات سیاسی این روابط به مرور زمان کمرنگ شد. آن طور که رسانه‌ها گزارش داده‌اند با ورود اماراتی‌ها به کشورمان چند تفاهم‌نامه به امضا رسیده و مذاکراتی نیز شکل گرفته است.

او اظهار می‌کند: به هر حال با ورود اماراتی‌ها به ایران می‌توان به چشم‌انداز تجاری تا پایان سال ۹۸ خوشبین شد. ما نمایندگان بخش‌خصوصی نیز با همکاری رایزن‌های اقتصادی سعی داریم تا چالش‌های پیش روی تجار ایرانی را برطرف سازیم و به گسترش روابط اقدام کنیم.

شاکری در پاسخ به این پرسش که امارات متحده عربی چه جذابیت‌هایی برای ایران به همراه دارد؟ می‌گوید: امارات متحده عربی از زیرساخت‌ها و بندرگاه‌های بزرگ تجاری برخوردار است. این کشور هاب منطقه است. در حال حاضر ما از شرایط اقتصادی خوبی برخوردار نیستیم. افزایش توجه به نیاز امارات متحده عربی می‌تواند پتانسیل‌هایی را برای ما به همراه داشته باشد و قیمت تمام شده واردات را برای ما کاهش دهد. در این بازه زمانی هم آنها تمایل دارند که با ما فعالیت‌های جدیدی را آغاز کنند. از این رو می‌توان سرمایه‌گذاری جدیدی را میان این دو کشور مجدد احیا کرد.

او به افت سطح مبادلات تجاری اشاره و اظهار می‌کند: با تنش‌ها در سطح منطقه بازار امارات متحده عربی تحت تاثیر قرار گرفت. البته تحریم‌های آمریکا علیه ایران وضعیت صادرات را مورد هدف قرار داده و مبادلات تجاری ما با تمام کشورها روند نزولی داشته است.

شاکری همچنین عنوان می‌کند: چنانچه روابط تجاری میان ایران و امارات احیا شود می‌توان صادرات کالاهایی همچون فرش، زعفران، پسته و دیگر کالای غیرنفتی را به این کشور دو چندان کرد. حال امیدواریم که در آینده نزدیک بتوانیم از پتانسیل این دو کشور بهره‌مند شویم.

تصویر ایران و امارات در سال ۹۸

از دیرباز تاکنون چین، امارات متحده عربی، عراق و ترکیه چهار شریک مهم تجاری ایران بوده‌اند. بر اساس آمارهای اعلامی از سوی گمرکات کشور، صادرات فروردین ماه ایران به امارات متحده عربی بین چهار کشور هدف صادراتی، بیشترین افت را داشته و صادرات ۲۳۱ میلیون دلاری ایران به این کشور با افتی ۵۸ درصدی مواجه بوده است.

همچنین بعد از تنش‌های سیاسی ایران و عربستان روابط تجاری ایران با امارات متحده عربی کمرنگ شد و سهم امارات از تجارت ۳۰ میلیارد دلاری ایران کاسته شد.

از سوی دیگر نمای وضعیت تجارت ایران و امارات در سال ۲۰۱۶ نشان می‌دهد کشور امارات جز بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران بوده و سطح روابط دو کشور در آنها سال‌ها نیز روند افزایشی داشته است. ایران در این سال‌ها همواره از کشور امارات به عنوان بندرگاهی برای ورود کالاهای سایر کشورها به خود استفاده می‌کرده و بسیاری از کالاها از طریق امارات به ایران صادرات مجدد می‌شدند.

همین باعث شده بود در این سال‌ها امارات به بزرگترین صادرکننده به ایران تبدیل شود که بر اساس آمار گمرک در سال ۲۰۱۵ حدود سه هزار و ۷۷۴ قلم کالا به ارزش بیش از ۱۱ میلیارد دلار از امارات به ایران وارد شود.

اما در مقابل، ایران نیز توانسته صادرات خوبی به این کشور داشته باشد و امارات نیز به یکی از مقاصد مهم صادراتی تولیدکنندگان ایرانی تبدیل شد. حال باید دید با ورود مقامات بلند پایه عربی آیا امارات متحده عربی بار دیگر و در سال ۲۰۲۰ مقصدگاه کالاهای ایرانی خواهد شد؟