وضعیت بحرانی «هورالعظیم» با ۳۸ درصد آب‌گیری/ حق‌آبه‌ای که قربانیِ سوءمدیریت و خشکسالی شد
به گزارش خبرنگار تابناک در استان خوزستان، «محمدجواد اشرفی» مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان، در نشست تخصصی با جامعه مدنی پیرامون احیای تالاب هورالعظیم، با بیان اینکه وضعیت موجود تالاب، با استانداردهای اکولوژیک فاصله معناداری دارد، تصریح کرد: در حال حاضر تالاب هورالعظیم تنها ۳۸ درصد آب‌گیری دارد. این در حالی است که از مساحت حدود ۹۰ هزار هکتاری که در شرایط نرمال قابلیت آب‌گیری دارد، کمتر از ۳۸ درصد دارای آب است و متأسفانه همین میزان آب نیز از کیفیت و استانداردهای لازم برخوردار نیست.
وی با اشاره به ضرورت تأمین حق‌آبه قانونی طبق مطالعات دانشگاهی، خشکی تالاب را عامل اصلی نابودی مشاغل بومی و معیشت مردم منطقه دانست.
مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان، با استناد به داده‌های وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی افزود: همین درصد آب‌گیری گویای وضعیت بغرنج تأمین منابع آبی تالاب است؛ چرا که اگر تخصیص آب بر اساس نیازهای واقعی صورت می‌گرفت، هورالعظیم امروز در چنین شرایطی قرار نداشت.
شکاف میان نیاز آبی و آورده رودخانه‌ها
وی، با اشاره به نتایج مطالعات دانشگاه شهید چمران اهواز درباره نیاز آبی تالاب، تاکید کرد: هورالعظیم در سه سناریوی پرآبی، نرمال و خشکسالی به ترتیب نیازمند یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون تا یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب در سال است که باید در فصول مختلف توزیع شود.
اشرفی تأکید کرد: متأسفانه طی سال‌های اخیر، به استثنای سال ۱۳۹۸ که وقوع سیلاب منجر به احیای موقت تالاب شد، شاهد تأمین این میزان حق‌آبه نبوده‌ایم. بنابراین، موضوع اصلی و درجه‌یک هورالعظیم، تأمین نشدن حق‌آبه‌های قانونی است؛ در صورتی که این حق‌آبه به صورت کامل تأمین شود، ظرفیت پخش آب در تمامی پهنه ۹۰ هزار هکتاری تالاب (به استثنای محدوده‌های اشغال‌شده توسط جاده‌های دوران جنگ و پدهای تأسیسات نفتی) وجود دارد.
وجود ۳۰۰ سازه؛ مانعی در مدیریت هیدرولوژیکی تالاب
وی با اشاره به موانع فیزیکی موجود در مسیر احیای تالاب اظهار کرد: در حال حاضر نزدیک به ۳۰۰ سازه بزرگ و کوچک برای مدیریت جریان هیدرولوژیکی در پهنه تالاب وجود دارد که نیازمند بازنگری در مدیریت است. وی از مسئولان و مطالبه‌گران خواست تمرکز ویژه‌ای بر موضوع «حق‌آبه» داشته باشند.
مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان، در پاسخ به پرسشی درباره عوامل اصلی عدم تأمین حق‌آبه، تصریح کرد: مسئولیت این وضعیت را می‌توان متوجه وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و همچنین شرایط اقلیمی دانست. اگرچه باید واقعیت خشکسالی و تنش آبی سال‌های اخیر را پذیرفت و گاهی وزارت نیرو نیز با محدودیت‌های شدید منابع مواجه بوده است، اما آنچه مبرهن است این است که هورالعظیم در حال حاضر شرایط قابل‌قبولی ندارد.
نابودی معیشت بومیان؛ پیامدِ خشک شدن تالاب
وی با اشاره به پیوند ناگسستنی زیست‌بوم تالاب با حیات اقتصادی ساکنان منطقه، یادآور شد: وقتی آب تالاب کاهش می‌یابد، معیشت و اشتغال مردم بومی به شدت دچار تغییر و افول می‌شود. البته بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی سنتی منطقه نظیر حصیربافی و مشاغل وابسته به اکوسیستم تالاب که از گذشته‌های دور رواج داشته، اکنون به دلیل بی‌آبی از بین رفته‌اند.
مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان، در پایان خاطرنشان کرد: شاید تصور شود صنایع بزرگ مانند نفت می‌توانند جایگزین معیشت بومی باشند، اما واقعیت این است که اشتغال‌زایی آن‌ها محدودیت‌هایی دارد؛ لذا احیای تالاب و بازگشت آب به هورالعظیم، به معنای بازگشت فرصت‌های شغلی پایدار و سنتی برای مردم بومی است که مستقیماً با حیات این زیست‌بوم گره خورده است.